TẾT - LỄ TẤT NIÊN

Ngày cuối cùng trong năm, mọi việc to nhỏ đều phải làm cho xong để sửa xoạn đón giờ phát tiễn năm cũ, đón năm mới.

Trước hết phải soát lại bàn thờ, tiếp theo là dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa sạch đẹp. Thường thì trong nhà có bày cành đào, chậu quất.

Trong khi đó phải chuẩn bị mâm cỗ cúng gia tiên. Lễ vật phải thơm ngon, đầy đặn, thanh khiết.

Trong lễ tất niên phải làm lễ rước các cụ, đèn cách:

- Rước không ra mộ: Bày cỗ lên bàn thờ, đèn hương dâng cúng vào trưa Ba mười (giờ chính Ngọ), rồi khấn vái, cầu mời các cụ về hưởng dự.

- Chiều ngày 30, gia chủ cùng vài người ra mọ, dọn dẹp sạch cỏ, đắp lạ mộ cho cao, rồi đốt hương, khấn mời tổ tiên về nhà đón tết cùng con cháu.

Cùng lúc với việc cúng gia tiên con cháu đào hố trồng cây nêu ngay trước sân nhà.

Văn khấn lễ tất niên:

Ngày ... tháng ... năm ...
Tại: thôn ... xã ... huyện ... tỉnh ...
Tín chủ con là ... vâng lệnh mẹ và các chú, cùng với chị ruộtm anh rể và các em trai gái dâu rể, con cháu nội ngoại toàn gia kính bái.

Nay nhân ngày ...
Kính cẩn sắm mtọ lễ gồm ... gọi là lễ mọn lòng thành kính dâng lên:

Đông trù tư mệnh táo hủ thần quân, bản gia tiên sư bản viên thổ công, liệt vị tôn thần.
Trước linh vị của ...
Và các vị tổ bá, tổ thúc, tổ công, cùng các vong linh phụ thờ theo tiên tổ.
Kính cẩn thưa rằng: Năm cũ sắp hết, ngày Tết tới gần, chuẩn bị mừng xuân.
Kính cáo: thổ, địa, chư vị linh thần
Kính mời: Vong linh tiên tỏ về với gia đình để con cháu phụng sự.


Sau khi rước các cụ về nhà, đợi cháy hết tuần hương, cổ cúng được hạ xuống, cả nhà quần tụ xung quanh mâm cơm tất niên vui vẻ và trịnh trọng. Điều quan trọng là mọi thành viên trong gia đình hàn huyên mọi chuyện vui buồn xảy ra trong năm, hơn nữa, bàn cách giúp đỡ nhau trong việc làm ăn sắp tới ...

Làm lễ vào ngày 30 tết.

(Trích: Phong tục tập quán Việt Nam - Vũ Mai Thùy biên soạn - NXB Văn hóa thông tin).

NGỐ sưu tập!